9 خرداد 1405 0 55 مقاله .
سدیم بیکربنات 4.2% در اورژانس پیشبیمارستانی
مسمومیت با سیانید و سولفید هیدروژن
در صورتی که بیمار دچار علائم شوک باشد:
دوز مصرفی:
سدیم بیکربنات از داروهایی است که مصرف روتین در آمبولانس ندارد و تنها در شرایط خاص و طبق پروتکل یا دستور پزشک استفاده میشود.
در آمبولانس، این دارو به صورت ویال 50 سیسی موجود است که هر ویال حاوی 25 میلیاکیوالان سدیم بیکربنات میباشد.
نکته مهم در محاسبه دارو این است که هر 1 میلیلیتر از محلول 4.2 درصد، معادل 0.5 میلیاکیوالان سدیم بیکربنات است.
بنابراین:
- یک ویال 50 سیسی = 25 میلیاکیوالان
- 100 سیسی محلول = 50 میلیاکیوالان
موارد مصرف در اورژانس پیشبیمارستانی
مسمومیت با سیانید و سولفید هیدروژن
در صورتی که بیمار دچار علائم شوک باشد:
دوز مصرفی:
- بزرگسالان: 50 میلیاکیوالان
- کودکان: 1 میلیاکیوالان به ازای هر کیلوگرم وزن
دارو در یک لیتر نرمال سالین رقیق شده و طی حدود 15 دقیقه انفوزیون میشود.
عقربگزیدگی شدید
در بیمارانی که دچار ادرار آلبالویی رنگ شدهاند، احتمال آسیب عضلانی و کلیوی مطرح است.
در این موارد علاوه بر تجویز مایعات فراوان، با نظر پزشک میتوان:
25 میلیاکیوالان سدیم بیکربنات
تجویز کرد.
هدف از تجویز، کاهش آسیب کلیوی و کمک به دفع رنگدانههای حاصل از تخریب عضلات است.
مسمومیت با داروهای قلبی و ضدافسردگیها
در مسمومیت با:
- مسدودکنندههای کانال کلسیم
- بتابلاکرها
- داروهای ضدافسردگی سهحلقهای
با نظر پزشک میتوان:
1 میلیاکیوالان به ازای هر کیلوگرم وزن بیمار
سدیم بیکربنات تجویز کرد.
سدیم بیکربنات در احیای قلبی ریوی
تجویز سدیم بیکربنات در ایست قلبی به صورت روتین توصیه نمیشود؛ اما در برخی از علل برگشتپذیر ایست قلبی میتواند مفید باشد.
موارد مهم:
✅ هیپرکالمی شدید
سدیم بیکربنات میتواند به کاهش اثرات افزایش پتاسیم خون کمک کند و در کنار سایر درمانها استفاده شود.
✅ اسیدوز متابولیک شدید
در احیای طولانیمدت یا زمانی که اسیدوز شدید علت احتمالی ایست قلبی باشد، ممکن است تجویز شود.
✅ مسمومیت با داروهای ضدافسردگی سهحلقهای
بهخصوص در بیمارانی که دچار آریتمی یا پهن شدن کمپلکس QRS شدهاند.
نکته مهم
سدیم بیکربنات در موارد زیر جزء درمان اصلی محسوب نمیشود:
❌ هیپوولمی
❌ هیپوکسی
❌ هیپوترمی
❌ تامپوناد قلبی
❌ پنوموتوراکس تحت فشار
❌ ترومبوز ریوی
❌ ترومبوز کرونری
در این شرایط باید علت زمینهای درمان شود.
نکات مهم برای تکنسین اورژانس
- سدیم بیکربنات داروی روتین آمبولانس نیست.
- قبل از تجویز، اکسیژندرمانی و اقدامات اولیه احیا در اولویت هستند.
- پایش مداوم فشار خون، ضربان قلب و ریتم قلبی ضروری است.
- از مخلوط کردن دارو با سایر داروها در یک مسیر وریدی خودداری شود.
- در بیماران مبتلا به بیماریهای تنفسی با احتیاط مصرف شود.
مهمترین موارد مصرف سدیم بیکربنات در EMS عبارتاند از:
✓ مسمومیت با سیانید و سولفید هیدروژن همراه با شوک
✓ عقربگزیدگی شدید همراه با ادرار آلبالویی
✓ مسمومیت با مسدودکنندههای کانال کلسیم، بتابلاکرها و داروهای ضدافسردگی سهحلقهای
✓ هیپرکالمی شدید
✓ اسیدوز متابولیک شدید
✓ مسمومیت با داروهای ضدافسردگی سهحلقهای در حین احیا
نکته طلایی
سدیم بیکربنات یک داروی هدفمند است؛ بنابراین باید بر اساس اندیکاسیون مشخص و پروتکل تجویز شود، نه صرفاً به دلیل بدحال بودن بیمار یا وقوع ایست قلبی.